دانشجویان رشته تاریخ دانشگاه تهران

روز يكشنبه 12/12/1386 ،گروه تاريخ دانشگاه تهران ،به بهانه پشت سر گذاشتن اربعين حسيني ،نشستي را تحت عنوان نقد كتاب ،در تالار دكتر باستاني پاريزي ، ترتيب داد .در اين نشست كتاب نهضت امام حسين (ع) و قيام كربلا از تاليفات دكترغلامحسين زرگري نژاد ،مورد نقد و بررسي قرار گرفت كه با اين مناسبت ارتباط موضوعي دارد.

اين مساله و اين انتساب دروغين باعث ناراحتي و گله مندي استاد باستاني از اين افراد شده است؛  همچنين باعث ناراحتی ديگر اساتيد گروه و دانشجويان شده است.

بدون اغراق مي توان گفت ،همه ايرانياني كه به ايران زمين و تاريخ مردمان اين مرز و بوم عشق مي ورزند ،با نثر دلنشين و جذاب و بحق علمي استاد باستاني بزرگ آشنايي داشته و ايشان را دوست مي دارند و خدمات ايشان به علم تاريخ بر كسي پوشيده نيست .و چنين اتهامات سخيف و بي پايه اي ،هرگز نمي تواند خدشه اي بر  اين چهره برجسته و علمي  وارد آورد .

نه هر درخت تحمل كند جفاي خزان

غلام همه سروم كه اين قــــــدم دارد

در انتها به سهم خود و به نمايندگي از تمامي دانشجويان تاريخ دانشگاه تهران ،مي گويم : دكتر  باستاني عزيز ، دوستتان داريم و به وجود نازنينتان افتخار مي كنيم . پايدار باشيد .

 مطلب زیر از وبلاگ استاد گرامی دکتر حضرتی است در واکنش به توهین به مقام دکتر باستانی پاریزی:

" ای مصور صورت یار مرا بی ناز کش             چون به نازش می رسی بگذار من خود می کشم

 بنده که افتخار شاگردی دکتر باستانی را در مقاطع تحصیلی ارشد و دکتری داشتم، شناخت زیادی نسبت به شخصیت والا، منش بزرگوارانه و تواضع ستودنی ایشان دارم. به همان اندازه که مکتوبات استاد، شیرین، دلنشین و جذاب است، مراودات شفاهی ایشان هم با همکاران و دانشجویان و همین طور مراجعه کنندگان زیادی که از داخل و خارج از کشور به دیدار ایشان - در آن اتاق محقر گروه - می شتابند، بسیار محبت آمیز و البته همراه با فروتنی فراوان است. این ها را نوشتم تا بگویم برای من عضویت در گروهی که مزین به حضور مبارک مورخ پرآوازه ای چون استاد باستانی است، افتخاری بزرگ و مایه مباهات بسیار است.

دیروز (4/12/86) وارد گروه که شدم بعد از سلام و تبسمی با همکاران، هنوز کاملا در جای خود مستقر نشده بودم که دکتر باستانی با خنده ای بر لب رو به من فرمودند:" ها، آقای حضرتی از هم ولایتی های تان گله دارم. چرا آن تهمت ها و دروغ ها را به من نسبت داده اند؟" من که از همه جا بی خبر بودم، کمی جا خوردم. نمی دانستم چه بگویم که دکتر... به دادم رسید و فرمود:"نویسندگان وبلاگ... را می شناسی؟" عرض کردم: نه، چطور مگه؟ با توضیحات دکتر... و دیگر همکاران از ماوقع مطلع شدم. اینکه در یکی از وبلاگ های متعلق به ترکان خراسان به غلط شعری که در ذم ترک ها است، به استاد باستانی نسبت داده شده است. نویسندگان وبلاگ هم در پاسخ، هر چه فحش بلد بودند در قالب هجویات، نثار حضرت استاد نموده اند.

موضوعی که در این باره مرا بسیار متعجب نمود، ایراد اتهام ضدیت با ترکان برای استاد باستانی است. من که از سال 1371 در محضر استاد افتخار شاگردی دارم، هیچ جمله و یا عبارتی را حتی از سر مزاح و شوخی در مذمت ترکها از ایشان نشنیده ام. معروف است که استاد تعصب خاصی نسبت به زادگاه و منطقه خودشان یعنی کرمان دارند اما این تعصب هیچ گاه ایشان را به سمت نفی و کوچک شمردن دیگران سوق نداده است، چرا که معتقد بودند اثبات شیئی نفی ماعدا نمی کند.

به عنوان یکی از شاگردان آذری زبان دکتر باستانی بزرگ، شهادت می دهم که حضرت استاد بری از چنین اتهامات سخیف و نارواست و بدون تردید آنانی که به چنین اقدام زشت و ناپسندی در تخریب شخصیت ایشان دست زده اند، حتا آشنایی حداقلی هم با شخصیت و خصوصیات فردی جناب استاد ندارند و گرنه چنین خبط ناشیانه ای را مرتکب نمی شدند.

این چند سطر را نه در پاسخ به آن دوستان ناآشنا، بل برای ادای دین نسبت به انسانی والا و استادی گران مایه – که به حق دکتر وثوقی عزیز لقب "نقاش تاریخ" را به ایشان داده اند – نوشتم تا بگویم باستانی عزیز دوستت دارم. "  http://hassanhazrati.blogfa.com

همایش ایران و سیاست جهانی در آغاز قرن بیستم در«یکصدمین سالگرد قرارداد 1907» در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران در روزهای 27 و28 بهمن ماه برگزار شد.

برگزار کننده این همایش خانه کتاب  با مشارکت گروه تاریخ دانشگاه تهران ،کتابخانه،موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی ،مرکز اسناد وزارت امور خارجه ،شبکه چهار سیمای جمهوری اسلامی ایران و موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران بود.

محورهای همایش

الف)مبانی نظری

جایگاه ایران در سیاست جهانی نخستین سال های قرن بیستم

سیاست خارجی ایران و بازی بزرگ

روسیه و بریتانیا ؛از رقابت تا همکاری ؛علل و پیامدها(با محوریت ایران)

ب)ایران ،قرارداد ،زمینه ها و پیامدها

زمینه و علل انعقاد قرار داد 1907

پیامد های قرار داد 1907 در مناسبات و سیاست خارجی ایران

واکنش دولت وملت به قرارداد (مجلس شورای ملی ،دولت ،مطبوعات ،انجمن ها و ...)

اثرات قرارداد 1907 بر سرشت و سرنوشت جنبش مشروطه ایران

مواضع دولت های دیگر در برابر قرارداد 1907(آلمان ،فرانسه،...)

ج)منبع شناسی و سند شناسی قرارداد 1907م

(قرارداد 1907 در آیینه اسناد)

قرارداد 1907  نماد چند دهه طمع ورزی گردانندگان سیاست جهانی و قدرت های استعماری در آسیا است . این قرارداد همانند دیگر برنامه های استعمار گران ،در اساس معطوف به فرایند بهره کشی از منابع اقتصادی و تحمیل سیاست های مخل استقلال سیاسی در مناطق مورد نظر قدرت های سلطه جو بود .فهم و کشف عوامل و زمینه های عقد قرارداد 1907  از برنامه ای بلند مدت برای غارت منابع اقتصادی در ایران و مناطق همجوار آن چهره می گشاید .برنامه ای که با درک درست و عمیق آن می توان از هماورد طلبی و سلطه جویی قدرت های کنونی در این منطقه نیز پرده بر گرفت .میدانیم که بخشی از مذاکرات قرارداد 1907  معطوف به توافق بر سر تقسیم حوزه های نفوذ در ایران بود ،اما آنان عامدانه و از سر ناچیز شماری ایرانیان و پنهان از نظر ها ،مذاکره و توافق کردند.مذاکرات و توافق انجام شده در مورد ایران ،از یک سو تلاش مداوم همسایه شمالی ایران برای رسیدن به آب های گرم و تهدید منافع انگلیسی ها در هند حکایت می کرد و از سوی دیگر ،برنامه های غارتگرانه انگلیس ها را در منطقه گواهی داد.

مراجعه به منابع تاریخی نشانگر تداوم استقلال طلبی ایرانیان در زمانی مرتبط با قرارداد 1907  ،که همزمان با انقلاب مشروطیت است،و نشان می دهد این پدیده در دو سطح برون حکومتی و درون حکومتی و البته با انگیزه های متفاوت جریان داشته است .جالب توجه این که به زغم  وابستگی و مرعوب بودن عده ای از کارگزاران سیاست خارجی ایران در دوره زمانی معطوف به قرارداد ، تعدادی از استاد و گزارش های رسمی ، گویای نگرانی کارگزاران آن دوره سیاست خارجی ایران از سلطه بیگانگان بر این دیار است . مراجعه به تعدادی از اسناد ، گاه از وجود عمق بینش نسبت به اهداف بیگانگان نزد این گروه از کارگزاران سیاست خارجی در ان ایام ، حکایت می کند.

برنامه های همایش

روز اول

افتتاحیه

نشست نخست

قرارداد 1907  و سرگذست استعمار در ایران /دکتر رضا شعبانی

اسنادی از قرارداد 1907  /دکتر منصوره اتحادیه

سیمای روس و انگلیس در آیینه شعر مشروطه /دکتر باقر صدری نیا

نشست دوم

            بررسی واکنش های داخلی روس و انگلیس به قرارداد 1907  /محمد حسن نیا

            قرارداد 1907  و تجزیه آذربایجان از ایران /رحیم نیکبخت

            قرارداد 1907  و انقلاب مشروطه /دکتر علی اکبر خدری زاده

            قرارداد 1907  و توسعه نیافتگی ایران /دکتر مرتضی دهقان نزاد

نشست سوم

            تحلیل نامه کرزن در باب تقسیم ایران ؛8 سال قبل از قرار داد /دکتر مرتضی نورایی

            آثار قرارداد 1907  بر سیاست مورگان شوستر و مجلس دوم در ایران /دکتر علیرضا علی صوفی

            بازتاب قرارداد 1907  در نهادهای مدنی ایران در عهد  مشروطه /دکتر محمد رضا علم

روز دوم

نشست اول

             روابط بین الملل و شرایط جهانی منتهی به قرارداد 1907  /دکتر فرج الله احمدی

جایگاه آلمان در قرارداد 1907 روس و انگلیس /خانم فاطمه پیرا

نشست دوم

            نظام جهانی ،سیاست بین الملل و قرارداد 1907  /دکتر حمید احمدی

بررسی عملکرد روسیه و بریتانیا از رقابت تا همکاری با محوریت قرارداد 1907 /دکترمحمد نایب پور

بازتاب قرارداد 1907 در مطبوعات /دکتر علی کجباف

بررسی انعکاس قرارداد 1907 در مطبوعات فارسی زبان داخل وخارج از کشور/مسعود کوهستانی نژاد

نشست سوم

بررسی قرارداد 1907  از نگاه حبل المتین کلکته/امیر هوشنگ انوری

اثرات قرارداد 1907  در جنوب خراسان/ابوالفضل حسن آبادی –الهه محبوب

تاملی در سرشت مناسبات خارجی ایران عصر جدید/دکتر داریوش رحمانیان

کاستی های قرارداد 1907 از نگاه زینویف/دکتر غلامحسین زرگری نژاد

  اهمیت راه درعصرهخامنشی

راههای ارتباطی در ابتدای دوران به قدرت رسیدن کورش،همان راههای دوره ماد بود.بعدها در نتیجه تسخیر سرزمینهای دیگر،مانند آسیای صغیر و بین النهرین و قسمتهای شرقی فلات ایران،شبکه ارتباطی کشور گسترش یافت و برای بهبود راههای قدیمی و احداث راههای تازه اقدامات مفیدی شروع شد.

از گزارش "هرودت" در شرح لشگر کشی کورش به لیدی،معلوم میشود که به دستور او برای اولین بار در تاریخ جهان بر روی رودخانه ها پل زده شده است(.از دوره کورش تنها یک پل ضمن خاکبرداری در پاسارگاد بیرون آورده شده است.)

به موازات احداث راهها به ساختن بنا های عام المنفعه،مانند کاروانسرا،میل راهنمایی،آب انبار و ... نیز اقدام کرده اند.        

در این نوشته برآنیم ،نظریه نظام های "سلطه مشروع " از " ماکس وبر"، جامعه شناس آلمانی را مورد نقد و بررسی قرار دهیم. بدین منظور، ابتدا اجمالاً به بیان این نظریه میپردازیم و برای رعایت اختصار علاقمندان را به منابع آن ارجاع میدهیم*.سپس با برشمردن مشخصه های این نظریه،خصوصا "سلطه مشروع کاریزماتیک" یا به تعبیری "فرهمند"،به بررسی ابعاد شخصیتی پیامبر،به عنوان "کاریزما"،و حکومت اسلام میپردازیم.

حتما در این جلسه شرکت کنید.مطمئن باشید از زبان دکتر زرین کوب مطالب جدید و نابی را خواهید شنید.

دوشنبه 86/8/7 ساعت 3

دانشکده ادبیات -طبقه سوم -تالار باستانی پاریزی گروه تاریخ

در اواسط هزاره دوم پیش از میلاد دسته هایی از آریایی ها پس از سفر طولانی از جانب شمال شرقی به این سرزمین وارد شدند نام خود را بر آن نهادند و در اواخر هزاره دوم پیش از میلاد فلات ایران برای قبول فرمانروایی بزرگی که در هزاره بعد به وجود آمد ،آماده شد.

بنا به روایات تاریخی دسته ای از آریاها، یعنی مادها (دولت ماد در 701 یا 708 پیش از میلاد بنیانگذاری شد وبه روایت هرودت یکصد و پنجاه سال دوام یافت)در نواحی مرکزی و غربی تا حدود کردستان و کوههای زاگرس و آذربایجان سکنی گرفتند(ماد را به دو قسمت تقسیم کرده اند :ماد بزرگ ،شامل راگیانا(ری) و عراق عجم و کردستان ).

چون راه نفوذ از دشتهای اطراف کوه دماوند و نواحی ری به دامنه های شرقی الوند کوه که مانند سدی محکم قسمت شرقی دامنه های کوه زاگرس را از قسمت غربی مجزا ساخته است، نسبتا آسان است و به احتمال زیاد قوم ماد از طریق مسافرت از راه ری به قزوین و زنجان و راه همدان به اراک و قم و راه ری به ساوه و همدان و راه همدان به ابهر و خرقان، قسمت شرقی و مرکزی کوهستان زاگرس و مناطقی را که بعد ها به عراق عجم موسوم گشت اشغال کردند.

پایتخت مادها شهر اکباتان بود و راههایی که مراکز ولایات را به هم متصل می کرد همه به این شهر منتهی می شد.

سرزمین ماد در قدیم در پرورش اسب شهرت عالمگیری داشته است .اسبهای پرورش یافته در ماد را مورخان یونانی مثل هرودت و آریان توصیف کرده اند. از طرفی اطلاعاتی در دست است که مادها علاوه بر اسب ،حیوانات دیگری نظیر شتر و گاو و استر و الاغ را نیز به عنوان وسیله نقلیه مورد استفاده قرار داده اند.همچنین در آن روزگاران استفاده از گردونه یا ارابه که وسیله نقلیه چرخداری است و توسط اسب به حرکت در می آید متداول بوده و عامل مهمی در تسهیل حمل ونقل و مسافرت به شمار می رفته است .از طرفی استفاده از گردونه خود دلیلی است بر وجود راهای مناسب برای حرکت وسایل چرخدار .از دوران ماد گزارشهای دقیق و مستندی که روشنگر نوع تاسیسات و بناهای عام المنفعه مخصوص مسافران باشد در دست نیست.